Od marca postępowania gospodarcze dotyczące umów o roboty budowlane muszą rozpoczynać się od skierowania stron do mediacji.
To istotna zmiana systemowa i nowoczesny model prowadzenia sporów budowlanych. Ustawodawca uznał, że – ze względu na ich techniczny i finansowy charakter – powinny w pierwszej kolejności podlegać próbie polubownego rozwiązania.
Strategiczne znaczenie sprzeciwu
Strona ma tydzień na wniesienie sprzeciwu wobec mediacji.
Decyzja o sprzeciwie powinna być przemyślana, ponieważ:
- może wpłynąć na ocenę kosztów procesu,
- zamyka możliwość szybkiego porozumienia,
- powoduje przejście w kosztowną fazę dowodową.
W praktyce mediacja często pozwala ustalić zakres spornych kwestii i zawęzić przedmiot procesu.
Mediacja jako narzędzie zarządzania ryzykiem
W sporach budowlanych kluczowe znaczenie mają:
- harmonogramy,
- odpowiedzialność za opóźnienia,
- dokumentacja techniczna,
- koszty napraw.
Mediacja umożliwia elastyczne rozwiązania, których sąd nie zawsze może zastosować w wyroku, np.:
- etapową realizację napraw,
- wzajemne potrącenia,
- zmiany terminów płatności.
Koszty i opłacalność
Przy wysokich wartościach sporów budowlanych koszty opinii biegłych mogą sięgać kilkudziesięciu tysięcy złotych.
W porównaniu do tego wynagrodzenie mediatora – nawet przy maksymalnych stawkach określonych w rozporządzeniu – jest relatywnie niskie.
Nowelizacja przepisów jednoznacznie wzmacnia mediację jako racjonalny ekonomicznie etap postępowania.
Jak wygląda profesjonalna mediacja budowlana?
- Analiza dokumentacji przed spotkaniem.
- Identyfikacja ryzyk prawnych i technicznych.
- Wypracowanie wariantów rozliczenia.
- Sporządzenie precyzyjnej ugody możliwej do zatwierdzenia przez sąd.
W mediacjach budowlanych kluczowe jest połączenie wiedzy prawnej i rozumienia realiów procesu inwestycyjnego.
Dlaczego warto działać przed pierwszą rozprawą?
Etap mediacji poprzedza fazę intensywnego postępowania dowodowego. To moment, w którym strony mają jeszcze większą elastyczność negocjacyjną.
Im wcześniej zostanie wypracowane porozumienie, tym mniejsze:
- koszty,
- ryzyko reputacyjne,
- destabilizacja projektu inwestycyjnego.
Podsumowanie
Zmiany obowiązujące od 1 marca 2026 r. istotnie zwiększają rolę mediacji w sporach budowlanych. Sąd będzie kierował strony do mediacji jeszcze przed pierwszą rozprawą, a odmowa udziału może mieć znaczenie przy rozliczaniu kosztów.
Dla przedsiębiorców z branży budowlanej oznacza to konieczność przygotowania strategii mediacyjnej już na etapie wnoszenia pozwu lub odpowiedzi na pozew.
Fundacja Nova Mediacja prowadzi mediacje budowlane w Warszawie i online, wspierając inwestorów, wykonawców i spółki w bezpiecznym i profesjonalnym zakończeniu sporu. Skontaktuj się z nami!
