Mediacje budowlane w praktyce, szczególnie w kontekście nowych przepisów obowiązujących od 1 marca 2026 r., stają się kluczowym, obowiązkowym etapem przed skierowaniem sporu na drogę sądową
. Ich celem jest szybsze i tańsze rozwiązanie konfliktów między inwestorami, wykonawcami i podwykonawcami, bez konieczności długotrwałych procesów sądowych.
Poniżej przedstawiamy kluczowe aspekty mediacji budowlanych w praktyce.
1. Obowiązkowy charakter (od 1 marca 2026 r.)
- Nowe prawo: Spory gospodarcze wynikające z umów o roboty budowlane podlegają obowiązkowemu etapowi mediacji przed wniesieniem pozwu.
- Cel: Celem zmian jest odciążenie sądów gospodarczych, w których sprawy budowlane (oparte na skomplikowanej dokumentacji i opiniach biegłych) ciągną się latami.
- Wątpliwości: Eksperci zwracają uwagę, że przymus mediacji może nie pomóc, jeśli jedna ze stron (np. inwestor) z góry zakłada brak płatności i nie ma woli ugodowej.
2. Przebieg mediacji budowlanej
- Dobrowolność ugody: Mimo że skierowanie do mediacji jest wymogiem formalnym, sama ugoda pozostaje dobrowolna – strony mogą nie dojść do porozumienia.
- Mediator: W sporach budowlanych często wybiera się mediatorów specjalizujących się w prawie budowlanym lub inżynierów (np. z SIDiR – Stowarzyszenie Inżynierów Doradców i Rzeczoznawców).
- Poufność: Przebieg mediacji jest poufny, co pozwala stronom na szczere rozmowy bez obawy, że ich propozycje zostaną wykorzystane przeciwko nim w sądzie.
- Szybkość: Mediacja jest znacznie szybsza niż postępowanie sądowe, co ma kluczowe znaczenie w budownictwie, gdzie „czas to pieniądz”.
3. Zalety mediacji w budownictwie
- Oszczędność kosztów: Koszty mediacji są zazwyczaj niższe niż koszty sądowe, w tym opłaty za biegłych sądowych, których opinie w sprawach budowlanych są bardzo kosztowne.
- Utrzymanie relacji biznesowych: Ugoda pozwala na dokończenie inwestycji, zamiast jej całkowitego wstrzymania.
- Profesjonalizm: Mediator budowlany potrafi zrozumieć zawiłości kontraktów (np. FIDIC) i specyfikę robót, w przeciwieństwie do sędziego, który opiera się tylko na dokumentach.
4. Skutki prawne (Ugoda)
- Moc prawna: Ugoda zawarta przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem.
- Egzekucja: Taką ugodę można skierować do komornika w celu egzekucji, jeśli któraś ze stron nie wywiązuje się z ustaleń.
5. Najczęstsze spory podlegające mediacji
- Roszczenia o zapłatę wynagrodzenia (w tym za roboty dodatkowe).
- Kary umowne za opóźnienia.
- Wady w wykonanych robotach i spory co do jakości prac.
- Rozliczenia związane z waloryzacją kontraktów.
Podsumowanie
Mediacje budowlane to narzędzie przypominające „śrubokręt” – precyzyjne, jeśli używane przez profesjonalistów. Od 2026 roku stają się nieuniknionym pierwszym krokiem w sporach gospodarczych w budownictwie. Warto zapoznać się z nowymi wytycznymi i sprawdzić umowy.
Jeśli potrzebujesz wsparcia w tej kwestii, skontaktuj się z nami.
