Mediacja jawi się nam jako efektywne i często bardziej ekonomiczne rozwiązanie niż sprawa w sądzie. Ale czy faktycznie jest tańsza niż proces w sądzie? Odpowiedź brzmi: to zależy. Koszty te nie są jednolite i różnią się w zależności od rodzaju sprawy, jej wartości oraz trybu, w jakim jest prowadzona. Niniejszy artykuł wyjaśni strukturę opłat związanych z mediacją, pomagając oszacować potencjalne wydatki.
Koszty mediacji
Koszty mediacji to wynagrodzenie dla mediatora oraz wydatki związane z organizacją posiedzeń. Mediator ma prawo do wynagrodzenia i zwrotu wydatków związanych z przeprowadzeniem mediacji (chyba że wyraził zgodę na prowadzenie mediacji bez wynagrodzenia). Koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd wynikają z przepisów prawa i zależą od rodzaju sprawy.
Kto ponosi koszty?
Strony pokrywają koszty postępowania mediacyjnego. Koszty są zwykle ponoszone po połowie, chyba że zostanie uzgodniony inny podział. Jeśli osoba została zwolniona z ponoszenia kosztów sądowych, to zwolnienie dotyczy także kosztów mediacji.
Jeśli strony same postanowią skorzystać z mediacji (mediacja pozasądowa), to wspólnie z mediatorem ustalają wynagrodzenie mediatora za prowadzenie mediacji.
Jakie są całkowite koszty mediacji poza wynagrodzeniem mediatora?
Zwrotowi podlegają udokumentowane i niezbędne wydatki mediatora poniesione w związku z przeprowadzeniem mediacji na pokrycie kosztów:
- przejazdów – w wysokości i na warunkach określonych w przepisach dotyczących wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej
- wynajmu pomieszczenia niezbędnego do przeprowadzenia posiedzenia mediacyjnego, w wysokości nieprzekraczającej 70 zł za jedno posiedzenie
- korespondencji, w wysokości nieprzekraczającej 30 zł.
W razie nieprzystąpienia stron do mediacji, mediatorowi przysługuje zwrot poniesionych wydatków w wysokości nieprzekraczającej 70 zł.
Wysokość wydatków, za które przysługuje zwrot dotyczy mediacji w sprawach cywilnych, mediacji w sprawach administracyjnych oraz w sprawach karnych. Kwoty te różnią się w zależności od rodzaju spraw, czyli dziedziny prawa. Poniżej się temu przyjrzymy.
Wynagrodzenie mediatora w sprawach cywilnych
Za prowadzenie postępowania mediacyjnego w sprawach cywilnych (w tym rodzinne, gospodarcze, pracownicze) wszczętego na podstawie skierowania sądu obowiązują stawki wskazane w przepisach prawa.
W sprawach o prawa majątkowe wynagrodzenie mediatora wynosi 1% wartości przedmiotu sporu, ale nie mniej niż 150 zł i nie więcej niż 2000 zł za całość postępowania mediacyjnego.
W sprawach o prawa majątkowe, w których wartości przedmiotu sporu nie da się ustalić, oraz w sprawach o prawa niemajątkowe wynagrodzenie mediatora za prowadzenie postępowania mediacyjnego wynosi za pierwsze posiedzenie 150 zł, a za każde kolejne – 100 zł, łącznie nie więcej niż 450 zł.
Wynagrodzenie mediatora w sprawach administracyjnych
Wynagrodzenia mediatora za prowadzenie postępowania mediacyjnego w sprawach administracyjnych wszczętego na podstawie skierowania organu administracji publicznej wynosi w sprawach o należności pieniężne 1% wartości tych należności, jednak nie mniej niż 150 zł i nie więcej niż 2000 zł za całość postępowania mediacyjnego.
Natomiast w sprawach dotyczących:
- koncesji, zezwoleń lub pozwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej
- budownictwa i architektury
- zagospodarowania przestrzennego
- ochrony środowiska i przyrody
- gospodarki wodnej
- nieruchomości
- rolnictwa i leśnictwa
- własności przemysłowej
wynagrodzenie mediatora wynosi za pierwsze posiedzenie 150 zł, a za każde kolejne – 100 zł, łącznie nie więcej niż 2000 zł.
W pozostałych sprawach wynagrodzenie mediatora za prowadzenie postępowania mediacyjnego wynosi za pierwsze posiedzenie 150 zł, a za każde kolejne – 100 zł, łącznie nie więcej niż 450 zł.
Wynagrodzenie mediatora w sprawach karnych
Należność zryczałtowana za przeprowadzenie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych wynosi 240 zł.
Koszty mediacji w sprawach karnych pokrywa Skarb Państwa.
Wynagrodzenie mediatora w mediacji w sporze zbiorowym
Wynagrodzenie mediatora z listy ustalonej przez ministra właściwego do spraw pracy (najczęściej w mediacji prowadzonej w ramach sporu zbiorowego) wynosi:
- 388 zł za pierwszy dzień mediacji
- 311 zł za drugi dzień mediacji
- 235 zł za trzeci i każdy następny dzień mediacji.
Strony sporu zbiorowego mogą w umowie z mediatorem określić wyższe wynagrodzenie.
Koszty mediacji vs. koszty w procesie sądowym
Mediacja jest dużo tańszym sposobem rozwiązywania konfliktów niż proces sądowy. Dla porównania z kosztami procesu można wskazać, że często sama opłata od pozwu jest dużo wyższa niż wynagrodzenie dla mediatora. Do tego w toku postępowania mogą dojść koszty wniosków, dowodów, w tym opinii biegłych czy koszty reprezentacji przez profesjonalnych pełnomocników.
Przykładowo:
- od pozwu o ochronę dóbr osobistych opłata stała wynosi 600 zł
- od pozwu w sprawie o wyłączenie wspólnika ze spółki opłata stała wynosi 5000 zł
- w sprawach o prawa majątkowe opłata od pism zależy od wartości przedmiotu sporu i wynosi w sporach o wartości do 20 000 zł (w zależności od wielkości przedmiotu sporu) od 30 zł do 1000 zł. Natomiast gdy wartość przedmiotu sporu przekracza 20 000 zł to opłata stosunkowa od pisma wynosi 5% tej wartości, ale nie więcej niż 200 000 zł.
Przykład
Jeśli przedmiot sporu stanowi kwota 100 000 zł, to sama opłata od pozwu będzie wynosiła 5000 zł. Natomiast wynagrodzenie mediatora w sprawie o wartości 100 000 zł będzie wynosiło 1000 zł.
Jeśli przedmiotem sporu jest kwota 4 000 000 zł, to opłata od pozwu będzie wynosiła 200 000 zł. Natomiast wynagrodzenie mediatora w takiej sprawie wyniesie 2 000 zł.
Koszty mediacji w sprawach nieletnich
Należność z tytułu postępowania mediacyjnego obejmuje zryczałtowaną kwotę za przeprowadzenie postępowania mediacyjnego oraz ryczałt za doręczenia pism związanych z przeprowadzeniem mediacji. Zryczałtowana kwota za przeprowadzenie postępowania mediacyjnego wynosi 10% kwoty bazowej dla zawodowych kuratorów sądowych, której wysokość określa ustawa budżetowa (w 2025 r. kwota bazowa wynosi 2759,97 zł więc kwota za przeprowadzenie postępowania mediacyjnego w sprawach nieletnich wynosi 275 zł).
Ryczałt za doręczenia pism związanych z przeprowadzeniem mediacji wynosi 20 zł niezależnie od liczby doręczonych pism.
Podsumowanie
Koszty mediacji w Polsce są zróżnicowane, ale zawsze transparentne i z góry określone. To, ile finalnie zapłacimy, zależy głównie od trybu mediacji (sądowa czy prywatna) oraz charakteru sprawy. Niezależnie od wybranej drogi, mediacja zazwyczaj okazuje się rozwiązaniem bardziej ekonomicznym i szybszym niż tradycyjny proces sądowy, co czyni ją atrakcyjną opcją dla stron dążących do polubownego rozwiązania konfliktu,
Nasza kancelaria ma ogromne doświadczenie w mediacjach. Skontaktuj się z nami jeśli potrzebujesz wsparcia w tym zakresie!
