Mediacje w sprawach spadkowych pomagają rozwiązać konflikty pojawiające się w związku z dziedziczeniem zarówno testamentowym jak i ustawowym. Dają szansę na polubowne załatwienie sprawy i ochronę relacji rodzinnych.
Mediacja w prawie spadkowym pozwala na porozumienie osób, których dotyczy dziedziczenie wynikające z ustawy jak również dziedziczenie na podstawie testamentu, co jest szczególnie ważne gdy są to osoby pozostające w relacjach rodzinnych. Porozumienie w sprawach spadkowych może dotyczyć także osób, które nie zostały ujęte w testamencie, ale mają prawo do tego co pozostawił spadkodawca ( jako osoby uprawnione do zachowku).
Jakie sprawy związane ze spadkiem można uzgodnić w mediacji?
Jeśli chodzi o sprawy spadkowe, to w mediacji można ustalić:
- Co wchodzi w skład majątku – np. jakie nieruchomości, ruchomości, środki pieniężne, akcje, udziały, jakie darowizny zostały poczynione z majątku,
- Zasady podziału składników majątku,
- Kwestie dotyczące zapłaty zachowku,
- Zasady spłaty z uwzględnieniem darowizn dokonanych przez spadkodawców,
- Sposób podziału składników majątku z uwzględnieniem potrzeb czy preferencji konkretnych osób – może się okazać, że dla jednego ze spadkobierców jakiś przedmiot ma szczególne znaczenie i z uwagi na wartość sentymentalną będzie mu zależeć konkretnie na tej rzeczy albo, że ktoś zupełnie nie jest przywiązany do żadnego ze składników majątku i zgadza się bez żadnych warunków na ich spieniężenie i podział uzyskanej kwoty.
Podział majątku budzi zwykle duże emocje, szczególnie jeśli obdarowana została osoba, która według innych na to nie zasługuje. Czasem są też spadkobiercy, którzy mogliby dziedziczyć z ustawy, a zostali pominięci w testamencie. Warto jednak pamiętać, że testament wyraża wolę osoby zmarłej. Dlatego też spokojna rozmowa jest na wagę złota – pretensje do osoby wskazanej w testamencie nie zmienią wyrażonej w testamencie woli, a rozmowa może pomóc rozwiązać konflikt i załagodzić napięcie. W mediacji istnieje przestrzeń, aby powiedzieć o swoich oczekiwaniach i propozycjach zażegnania sporu. Mediacja tworzy warunki, w których strony mogą pokojowo pracować nad wspólnym rozwiązaniem i swobodnie wypowiedzieć się, na czym im zależy.
WAŻNE: Mediacja nie jest dopuszczalna w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku – stwierdzenie nabycia spadku następuje przed sądem lub u notariusza.
Korzyści mediacji
Mediacja w sprawach spadkowych przynosi wiele korzyści:
- szybszy i tańszy sposób rozwiązania konfliktu niż postępowanie sądowe – mediacja pozwala dużo szybciej niż w postępowaniu przed sądem uzgodnić sporne kwestie. Dodatkowo mediacja jest dużo tańsza – jeśli dojdzie do porozumienia, to strony nie muszą opłacać opinii biegłych wyceniających wartość spornych składników majątku.
- ochrona relacji rodzinnych – często stronami konfliktu są osoby ze sobą spokrewnione. Mediacja pozwala na ułożenie relacji rodzinnych, co będzie pomocne w dalszym funkcjonowaniu wśród krewnych. Jest szansą aby ochronić relacje gdy strony są w głębokim konflikcie albo nawet je odbudować.
- wpływ na treść ugody – strony wypracowują rozwiązanie, które będzie satysfakcjonujące dla każdej z nich. Brak porozumienia oznacza, że ugoda nie zostanie zawarta. Natomiast w postępowaniu sądowym strony nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sądu. Mediacja daje szansę na porozumienie i osiągnięcie zamierzonych celów. Wynik sądu jest niepewny i trudno przewidzieć czy sąd wyda rozstrzygnięcie które będzie w pełni satysfakcjonujące.
Czy można prowadzić mediację jeśli został spisany testament?
Jeśli spadkodawca zostawił testament, czyli wyraził wolę jak chce rozporządzić swoim majątkiem na wypadek śmierci, to dziedziczenie następuje na mocy testamentu. Może dojść do sytuacji, w której osoby uprawnione z ustawy do dziedziczenia zostały pominięte w testamencie. Osoby te mogą żądać zachowku. Zachowek to prawo do żądania 2/3 lub 1/2 udziału spadkowego, który przypadłby danej osobie przy dziedziczeniu ustawowym.
W mediacji strony mogą ustalić jaka jest wartość składników majątku, co pozwoli urealnić oczekiwania co do żądanej kwoty zachowku. Mogą uzgodnić jaka będzie wysokość zachowku i w jaki sposób i w jakim terminie zostanie zapłacona (czy będzie to przelew na konto, czy kwota będzie płatna w ratach czy też jednorazowo, jaki będzie termin zapłaty). Strony mogą też ustalić, że zachowek zostanie rozliczony przez przekazanie składników majątkowych. Wówczas strony powinny szczegółowo opisać te składniki, ich wartość oraz sposób i termin ich przekazania.
A co, jeśli testament nie został sporządzony?
Jeśli spadkodawca nie zostawił testamentu, testament jest nieważny. Jeśli zaś osoby powołane w testamencie do dziedziczenia nie chcą być spadkobiercami, to dziedziczenie następuje na podstawie ustawy. W takiej sytuacji konieczne jest podzielenie majątku wchodzącego w skład masy spadkowej, czyli ustalenie, z czego majątek się składa. To bardzo często powoduje spory rodzinne. Może się okazać, że w skład majątku wchodzi mieszkanie, działka budowlana i samochód, a spadkobiercy mają wobec nich różne oczekiwania. Jeden ze spadkobierców może chcieć sprzedać wszystko i podzielić otrzymaną kwotę na spadkobierców. Inna osoba może chcieć zostać właścicielem działki, ponieważ planuje budowę i jest gotowa spłacić pozostałych spadkobierców. Jeszcze inna osoba może mieć pomysł na zagospodarowanie mieszkania i także jest gotowa spłacić pozostałych spadkobierców. Pomiędzy spadkobiercami mogą być różne poglądy na temat rzeczywistej wartości składników majątku. Podział majątku przez sąd wiąże się z czasem i kosztami – oprócz opłat sądowych konieczne może okazać się powołanie biegłego, który wyceni składniki majątku.
Podział majątku może powodować konflikty w rodzinie, więc aby tego uniknąć i zachować dobre relacje warto skorzystać ze wsparcia mediatora.
Skontaktuj się z nami, jeśli potrzebujesz pomocy w uporządkowaniu spraw spadkowych w poszanowaniu wartości rodzinnych i pokojowej atmosferze.
