Czym jest ugoda?
Ugoda to porozumienie pomiędzy stronami, które jest zawierane w zależności od okoliczności przed mediatorem (jako etap kończący mediację) lub przed sądem. Ugoda w mediacji to dobrowolne porozumienie wypracowane przez strony w czasie mediacji, zawarte w obecności mediatora, który wspierał strony w rozwiązaniu konfliktu. Mediacja może zakończyć się brakiem porozumienia albo porozumieniem stron co do spornych kwestii. W takim wypadku strony sporządzają ugodę (porozumienie), w której mogą znaleźć się, w zależności od przedmiotu sprawy, rozmaite postanowienia.
Zawarcie ugody nie oznacza uznania roszczenia, ale jest wyrazem dążenia do pokojowego rozwiązania konfliktu. Poniżej odpowiemy na najważniejsze pytania i omówimy istotne kwestie, dotyczące ugody i jej rodzajów.
Rodzaje ugody – sądowa i pozasądowa
- Ugoda sądowa to porozumienie stron co do rozwiązania konfliktu, które jest zawierane w trakcie procesu sądowego. Strony mogą zawrzeć ugodę przed sądem lub przed mediatorem, który prowadził mediację na podstawie skierowania sądu.
- Ugoda pozasądowa (umowna) ma swoją definicję w Kodeksie cywilnym. Przez ugodę strony czynią sobie wzajemnie ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Jakie skutki ma ugoda z mediacji?
W przypadku zawarcia ugody w mediacji prowadzonej na podstawie umowy o mediację, strona może wystąpić do sądu z wnioskiem o jej zatwierdzenie. Mediator składa wtedy protokół z mediacji w sądzie, który byłby właściwy do rozpoznania sprawy według właściwości ogólnej lub wyłącznej. Sąd na wniosek strony niezwłocznie przeprowadza postępowanie co do zatwierdzenia ugody zawartej przed mediatorem. Taka ugoda, po jej zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem.
Jakie znaczenie ma ugoda, która nie została zatwierdzona przez sąd?
Ugoda, która nie została zatwierdzona przez sąd nie ma takiej mocy jak orzeczenie sądu. Może być traktowana jedynie jako umowa stron. Taka ugoda nie będzie stanowić tytułu wykonawczego. Oznacza to, że jeśli jedna strona nie będzie realizować postanowień ugody np. wypłaty odszkodowania, to druga strona nie będzie mogła żądać egzekwowania tych ustaleń. Wymuszenie realizacji umowy będzie możliwe jedynie na drodze sądowej.
Czy ugoda może być podstawą egzekucji?
Ugoda zawarta przed sądem jest podstawą do wszczęcia egzekucji po nadaniu jej klauzuli wykonalności przez sąd. Podpisanie ugody przed mediatorem oznacza zgodę stron na wystąpienie z wnioskiem do sądu o jej zatwierdzenie. Natomiast ugoda zawarta przed mediatorem może stanowić podstawę do egzekucji, tylko jeśli zostanie zatwierdzona przez sąd i nadana jej zostanie klauzula wykonalności.
Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji (dla przykładu egzekwowanie długu), to sąd zatwierdza ją przez nadanie jej klauzuli wykonalności. Taka ugoda zawarta przed mediatorem, którą zatwierdzono przez nadanie jej klauzuli wykonalności, jest tytułem wykonawczym. Jeśli ugoda nie podlega wykonaniu w drodze egzekucji, to sąd zatwierdza ugodę postanowieniem.
Przykład:
Powód A wniósł do sądu pozew o zapłatę kwoty X od B. A i B postanowili spróbować rozwiązać konflikt przed mediatorem. A i B zgadzają się, że istnieje między nimi sprawa do rozliczenia, ale mają inny pogląd co do kwoty, która powinna być zapłacona. W toku mediacji A i B zgodzili się, że B zapłaci A kwotę ¾ X i ustalili warunki płatności. Ugoda została podpisana przez A i B w obecności mediatora. Ugoda zawierała wniosek o jej zatwierdzenie przez sąd. Mediator przekazał sprawę do sądu, który zatwierdził ugodę nadając jej klauzulę wykonalności. B zapłacił A połowę kwoty wynikającej z ugody mediacyjnej w umówionym terminie. Do zapłaty pozostała połowa kwoty wskazanej w ugodzie. Ponieważ B nie spełnił całości świadczenia, to A może wszcząć postępowanie egzekucyjne co do kwoty, która pozostała do spłaty. Nadana ugodzie klauzula wykonalności sprawia, że ugoda staje się tytułem wykonawczym.
Jaki jest wpływ ugody zawartej przed mediatorem na koszty sądowe?
Wniesienie powództwa do sądu wiąże się z opłatami. Jeśli strony zawrą ugodę przed mediatorem zanim rozpocznie się pierwsza rozprawa, to sąd z urzędu zwraca stronie całość opłaty od pozwu. Jeżeli w toku postępowania sądowego zawarto ugodę przed mediatorem po rozpoczęciu rozprawy, to sąd z urzędu zwraca ¾ opłaty od pozwu. Koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd i zakończonej ugodą znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej. Strony ponoszą koszty mediacji o ile nie zostały zwolnione od kosztów sądowych.
Dla porównania można wskazać, że jeśli strony zawrą ugodę przed sądem przed terminem pierwszej rozprawy, to sąd zwraca całą opłatę sądową. Natomiast jeśli strony zawrą ugodę sądową po rozpoczęciu pierwszej rozprawy to sąd zwróci ½ opłaty od pozwu. Koszty procesu, w którym zawarto ugodę, znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej.
Nawet jeśli sprawa trafiła do sądu, to korzystne jest dążenie do jak najwcześniejszego zawarcia ugody m.in. z uwagi na wysokość opłat, które mogą zostać zwrócone przez sąd.
Podsumowanie
Jeśli szukasz rozwiązania, które pozwoli Ci zakończyć trudny etap w życiu spokojnie i z klasą – ugoda może być właśnie tym, czego potrzebujesz. Zaufaj doświadczonemu prawnikowi, który potrafi połączyć prawo, empatię i profesjonalizm. Zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią w Warszawie – umów się na konsultację już dziś!
